İnşaat Taşeronu Muhasebesi: KDV Tevkifatı, Yıllara Sari İşler ve SGK

Taşeron olarak çalışan bir firmanın muhasebesi, diğer sektörlerden üç noktada ayrılır: faturanızın KDV'sini çoğu zaman tahsil edemezsiniz, kazancınız işin bittiği yıl beyan edilir ve SGK sizi işçilik tutarı üzerinden denetler. Üçünü de bu sayfada anlatıyoruz.

Neden faturanızın KDV'sini tahsil edemiyorsunuz?

Yapım işleri, KDV'de kısmi tevkifat kapsamındadır. Tevkifat uygulanan bir faturada KDV'nin bir kısmını alıcı size ödemez, doğrudan kendi beyannamesiyle vergi dairesine yatırır. Yapım işlerinde bu oran 4/10'dur: hesaplanan KDV'nin yüzde kırkını alıcı beyan eder, kalan yüzde altmışını size öder.

Sonuç şu olur: malzemeyi, akaryakıtı, kiralamayı tam KDV ödeyerek alırsınız; ama kestiğiniz faturada KDV'nin bir kısmını hiç tahsil etmezsiniz. Bu, taşeron firmalarda sürekli devreden KDV görülmesinin asıl sebebidir.

Tevkifat hangi işlerde ve kime karşı uygulanır?

İki ayrı durum var ve karıştırılması yaygın bir hatadır.

Kritik nokta devir zincirinde: tevkifata tabi bir yapım işi alt yükleniciye devredildiğinde, işi devreden her yüklenici kendisine ifa edilen yapım işinde tevkifat uygulamak zorundadır. Yani taşeronun taşeronu da tevkifatlı fatura keser. "Ben kamuya iş yapmıyorum, bana tevkifat uygulanmaz" varsayımı burada yanlışa çıkar.

Ayrıca her faturaya değil, belirli bir tutarın altındaki işlemlere tevkifat uygulanmaz. 2026 yılı için bu alt sınır, fatura düzenleme sınırına bağlı olarak KDV dahil 12.000 TL olarak uygulanmaktadır.

Biriken devreden KDV: kaybolmuş para değil

Taşeron firmalarda yıl içinde on binlerce liralık devreden KDV birikmesi olağandır. Çoğu işletmeci bunu "yanmış" sayar. Oysa tevkifata tabi işlemlerden doğan ve indirim yoluyla giderilemeyen KDV, iade talebine konu edilebilir: mahsuben ya da koşullar sağlanıyorsa nakden.

İade sürecinin işleyebilmesi için yıl içinde yapılması gereken şeyler var: tevkifatlı faturaların doğru kodla ve doğru dönemde beyan edilmesi, yüklenilen KDV listelerinin iş bazında düzenli tutulması, alıcının tevkifatı gerçekten beyan edip ödediğinin takibi. Bunlar yıl sonunda toplanamaz; ay ay kurulmazsa iade dosyası açılamaz. Taşeron muhasebesinde en çok para kaybı buradan doğar.

Yıllara sari inşaat: kazanç hangi yıl beyan edilir?

Bir inşaat veya onarım işi taahhüt niteliğindeyse ve işin başlangıcı ile bitişi farklı takvim yıllarına sarkıyorsa, bu iş "yıllara sari" sayılır. Sonuç, genel muhasebe mantığının tersidir: iş süresince aldığınız hakedişler o yılın kazancı olarak beyan edilmez. Kâr veya zarar, işin bittiği yıl tek seferde beyan edilir.

Buna karşılık, hakediş ödemeleri üzerinden ödeme sırasında %5 oranında stopaj kesilir. Bu oran 4 Şubat 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile yüzde üçten yüzde beşe çıkarılmış ve 1 Mart 2021'den itibaren yapılan ödemelere uygulanmaya başlanmıştır.

Kesilen stopajlar kaybolmaz: işin bittiği yıl beyan edilen kazanç üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir, hesaplanan vergiden fazlaysa iade alınır. Pratikte bu, uzun süreli işlerde yıllarca biriken bir vergi alacağı demektir — ve takip edilmezse kullanılmadan kalır.

SGK tarafı: alt işveren tescili ve asgari işçilik

Taşeron, SGK mevzuatında alt işveren konumundadır. Asıl işverenin işyeri dosyası üzerinden alt işveren olarak tescil edilmeniz, kendi çalışanlarınızı bu dosya üzerinden bildirmeniz gerekir. Tescilin atlanması, bildirimlerin yanlış dosyadan yapılmasına ve toplu düzeltme yüküne yol açar.

İkinci başlık asgari işçilik: SGK, özel bina inşaatlarında yapının sınıf ve grubuna göre belirlenen birim maliyet üzerinden işin gerektirdiği asgari işçilik tutarını hesaplar. Bildirdiğiniz işçilik bu tutarın altında kalırsa aradaki fark üzerinden fark prim ve gecikme zammı çıkar. İhale konusu işlerde de benzer bir araştırma yapılır.

Üçüncüsü ilişiksizlik belgesi: iş bitiminde teminatın çözülmesi ve yapı kullanma izni için SGK'dan ilişiksizlik belgesi alınması gerekir. Eksik bildirim veya ödenmemiş prim varsa bu belge verilmez ve hakediş ile teminat ödemesi kilitlenir. Bu yüzden işçilik takibi, iş biterken değil iş sürerken yapılması gereken bir kontroldür.

Hakediş, fatura ve belge düzeni

Taşeron muhasebesinde en sık görülen uyumsuzluk, hakediş raporu ile kesilen faturanın tutmamasıdır. Hakediş onay tarihi, fatura tarihi ve KDV dönemi birbirine bağlıdır; biri kaydırıldığında tevkifat beyanı da kayar. Alıcı tevkifatı bir dönem, siz satışı başka dönem beyan ettiğinizde fark otomatik çapraz kontrollerde görünür.

Malzeme tarafında ise şantiyeye giden alımların belgelenmesi, nakliye ve iş makinesi kiralamalarının sözleşmeye bağlanması önemlidir. Belgesiz şantiye harcaması hem gideri hem indirilecek KDV'yi, yıllara sari işte ise ileride mahsup edeceğiniz tutarı küçültür.

Sık yapılan hatalar

• Üst taşerona kesilen faturada tevkifat uygulamamak — devir zincirinde tevkifat devam eder.
• Özel sektör işinde 5 milyon TL sınırının sonradan aşıldığını fark etmemek.
• Biriken devreden KDV'yi iade dosyası açmadan yıllarca taşımak.
• Yıllara sari işi normal iş gibi yıl yıl beyan etmek, ya da tersine, yıllara sari olmayan işi öyle saymak.
• Kesilen %5 stopajı takip etmeyip işin bittiği yıl mahsup etmeyi atlamak.
• Alt işveren tescilini yapmadan çalışan bildirmek.
• Asgari işçilik hesabını iş biterken öğrenmek.
• Hakediş onay tarihi ile fatura dönemini birbirinden kopartmak.

Biz ne yapıyoruz?

Taşeron mükelleflerimizde işi iş bazında takip ediyoruz: her iş için sözleşme tarihi, yıllara sari olup olmadığı, tevkifat durumu ve kesilen stopaj ayrı izlenir. Devreden KDV'yi birikmeye bırakmak yerine iade dosyasını baştan kurguluyor, SGK tarafında asgari işçilik tahminini iş başlarken çıkarıyoruz — böylece iş biterken sürpriz fark prim çıkmıyor.

Şirket yapısı henüz netleşmediyse, şahıs şirketi mi limited şirket mi karşılaştırmamız taşeronluk için de yol gösterir; taahhüt işlerinde sorumluluk ve ihale şartları çoğu zaman sermaye şirketini gerektirir.

Sık Sorulan Sorular

Bu sayfadaki bilgiler genel tanıtım amaçlıdır. Oran, had ve uygulamalar değişebileceğinden, işinize özel durumlar için mali müşavirinizle görüşmenizi öneririz.