Mükellef oldunuz. Şimdi ne yapmanız gerekiyor?
Vergi dairesi kaydınız açıldı, ticaret sicilinde göründünüz, artık resmen mükellefsiniz. Peki bundan sonra ne olacak? Kimse size sırayla anlatmadıysa doğru yerdesiniz.
Aşağıdaki listeyi sırayla takip edin. Yaptıklarınızı işaretleyin — işaretleriniz tarayıcınıza kaydedilir, sayfayı kapatıp sonra devam edebilirsiniz. Süresi olan maddeleri kırmızı etiketle işaretledik; bunlar gecikirse ceza doğurur.
Hemen halledilmesi gerekenler
Bunlar olmadan iş yapmaya başlayamazsınız.
Vergi levhanızı alın ve iş yerine asın31 Mayıs'a kadar
Levha, İnteraktif Vergi Dairesi üzerinden elektronik olarak alınır ve yazdırılır. Yoklamada bakılan ilk belgelerden biridir. Elektronik ortamda alınabildiği için ayrıca vergi dairesine gitmenize gerek yok.
İmza sirkülerinizi çıkartın
Şirket adına imza atma yetkinizi gösteren noter belgesidir. Banka hesabı açarken, ihale ve sözleşmelerde istenir. Şahıs işletmelerinde imza beyannamesi yeterlidir.
Yoklamaya hazır olun
Vergi dairesi memuru adresinize gelip faaliyetin gerçekten orada yürütüldüğünü tespit eder. Tabelanız asılı, levhanız görünür, adresinizde biri bulunsun. Yoklamada bulunamamak mükellefiyetin re'sen terkin edilmesine kadar gidebilir.
Süresi olan yükümlülükler
Bu maddelerin yasal süresi var; geciktirmek doğrudan ceza demek.
Yazar kasa (ÖKC) alın ve aktive ettirin30 gün
Perakende mal veya hizmet satışı yapan birinci ve ikinci sınıf tacirler için zorunludur. Süre işe başlama tarihinden itibaren 30 gün; kalkınmada öncelikli yörelerde 60 gündür. Cihazı almak yetmez, aktivasyonunu yaptırıp ilk fişinizi kesmeniz gerekir. Ayrıca en az bir bankayla üye iş yeri anlaşması yapıp kartlı ödeme kabul etmeniz gerekir.
Şirket banka hesabınızı açın
Şirket adına, şirket unvanıyla açılır. Kira, maaş ve yüksek tutarlı ödemeler zaten bankadan yapılmak zorunda. Şahsi hesabınızı şirket için kullanmayın — muhasebeyi de kararlarınızı da bozar.
Sermaye ödemesini planlayın
Limited şirkette peşin ödeme zorunluluğu yoktur; taahhüt edilen nakdi sermayenin tamamı tescilden itibaren 24 ay içinde ödenebilir. Anonim şirkette ise nakdi sermayenin en az %25'i tescilden önce bankada bloke edilir, kalanı 24 ay içinde ödenir. Şahıs işletmesinde sermaye taahhüdü yoktur.
e-Fatura / e-Arşiv durumunuzu netleştirin
Ciro eşiğini aşıyorsanız veya belirli sektörlerdeyseniz zorunludur; değilseniz isteğe bağlı geçebilirsiniz. Entegratör seçimi ve mali mühür başvurusu birkaç gün sürdüğü için erken başlamakta fayda var.
e-Devlet ve İnteraktif Vergi Dairesi kaydınızı yapın
Beyanname takibi, borç sorgulama, levha alma ve yazışmaların çoğu buradan yürüyor. Şirketseniz e-Tebligat başvurunuzu da buradan, işe başlamayı takip eden 15 gün içinde yapmanız gerekiyor. Şifrenizi müşavirinizle paylaşmadan önce yetkilendirme seçeneklerini konuşun.
İşçi çalıştıracaksanız
Tek kişi bile işe alsanız bu maddeler devreye girer.
SGK iş yeri bildirgesi verinilk işçiden önce
İşçi çalıştırmaya başlamadan önce iş yeri dosyanız açılmalıdır. İşe giriş bildirgesi ise çalışma başlamadan önce verilir; sonradan vermek idari para cezası doğurur.
İş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünü başlatın
6331 sayılı Kanun, çalışan sayısına ve faaliyet konusuna bakmaksızın tüm iş yerlerini kapsar; çırak ve stajyer de çalışan sayılır. Risk değerlendirmesi ve İSG eğitimi zorunludur. Az tehlikeli sınıfta ve 10'dan az çalışanı olan iş yerlerinde işveren, Bakanlıkça belirlenen eğitimi tamamlayarak bu görevi kendisi üstlenebilir.
Maaşları bankadan ödeyin3+ çalışan
Türkiye genelinde üç ve daha fazla çalışanı olan işverenler ücret, prim ve ikramiyeyi banka aracılığıyla ödemek zorundadır. Üçün altında olsanız bile tek ödeme tevsik sınırını aşıyorsa yine bankadan yapılmalıdır.
Düzeni kurma dönemi
Acil değil ama ertelerseniz ilerisi zorlaşır.
Belge akışınızı bir düzene bağlayın
Alış faturaları, satış faturaları, banka ekstreleri ve giderler müşavirinize ay kapanmadan ulaşmalı. Haftada bir gönderen mükellefte düzeltme beyannamesi neredeyse hiç olmaz.
Beyanname takvimini öğrenin
KDV ayın 28'i, muhtasar ve damga ayın 26'sı, SGK primi ay sonu. Bu tarihleri telefonunuza tekrarlayan hatırlatma olarak ekleyin. Vergi takvimimizden içinde bulunduğunuz ayı görebilirsiniz.
Sabit maliyetinizi hesaplayın
Hiç satış yapmasanız bile her ay ne kadar gideriniz olduğunu bilmeden fiyat veremezsiniz. Şirket aylık maliyeti aracımız beyanname damga vergilerinden Bağ-Kur primine kadar hesaplar.
Bağ-Kur priminizi düzenli ödeyin
Şahıs işletmesi sahibi ve şirket ortakları 4/b kapsamındadır. Zamanında ödeyenler 5 puanlık indirimden yararlanır; geciktirirseniz bu indirimi kaybedersiniz, aylık fark küçük değildir.
Hangi istisnalardan yararlanabileceğinizi sorun
Genç girişimci kazanç istisnası, yeni işe başlayanlara sağlanan destekler, sektörünüze özel teşvikler... Bunların çoğu süresi içinde başvurulmazsa kaybedilir. Müşavirinize açıkça sorun.
Lazım olacak hesaplamalar
Yeni mükelleflerin en çok takıldığı yer burası: "Bu rakam nereden çıktı?" Aşağıda her birinin mantığını sade anlattık; kesin tutar için araçlarımızı kullanabilirsiniz. Oranlar her yıl değiştiği için güncel rakamlar Hadler ve TutarlarExcel Karşılaştırma sayfasında.
Aylık sabit maliyetim ne kadar?
Hiç satış yapmasanız bile her ay doğan yük: beyanname damga vergileri + Bağ-Kur primi + müşavirlik ücreti + varsa e-Defter/e-Fatura aboneliği.
Fiyat verirken bu rakamı bilmeden kâr hesaplayamazsınız.
Hesaplayıcıyı aç →Bağ-Kur primim nasıl hesaplanır?
Beyan ettiğiniz prime esas kazanç ile oran çarpılır. Kazanç, alt sınırın (brüt asgari ücret) altında olamaz, üst sınırı da bunun 7,5 katıdır.
Primi zamanında ödeyenler 5 puan indirimli orandan yararlanır.
Alt sınırdan ödeyip düzenli ödemek, çoğu yeni mükellef için en mantıklısıdır.
Güncel oran ve tutarlar →Ödeyeceğim KDV nasıl bulunur?
Sattığınızdan tahsil ettiğiniz KDV'den, aldıklarınızda ödediğiniz KDV düşülür. Kalan tutarı devlete ödersiniz.
Sonuç eksiyse ödeme çıkmaz, fark devreden KDV olarak sonraki aya taşınır. Bu yüzden alış faturalarınızı zamanında iletmek doğrudan cebinizi ilgilendirir.
İş yeri kirasında stopaj nedir?
Gerçek kişiden iş yeri kiralayan mükellefler, kirayı olduğu gibi ödemez: brüt kiranın %20'sini keser ve vergi dairesine yatırır. Sorumluluk mal sahibinde değil, kiracıdadır.
Sözleşme net ise: Brüt = Net ÷ 0,80
Konut kiralarında stopaj yoktur. Sözleşmenizin net mi brüt mü olduğunu baştan netleştirin; en sık karışan konu budur.
Gelir vergim nasıl hesaplanır?
Tek bir oran yoktur; kazanç arttıkça dilim oranı yükselir. Her dilim yalnızca kendi aralığına uygulanır, tamamına değil.
Bir üst dilime geçmek, gelirinizin tamamının o oranla vergilendirileceği anlamına gelmez — çok yaygın bir yanılgıdır.
Gelir vergisi hesaplayıcı →Geçici vergi neyin nesi?
Yeni bir vergi değildir. Yıl sonunda tek seferde büyük tutarla karşılaşmayın diye, kazancınızın vergisi dönem dönem peşin alınır ve yıllık beyannamede mahsup edilir.
Yıl içinde fazla ödediyseniz yıllık beyanda iade veya mahsup edilir, para yanmaz.
Personel bana kaça mal olur?
Çalışana ödediğiniz net maaş, size maliyetin tamamı değildir. Üzerine SGK işveren payı, işsizlik primi ve gelir vergisi stopajı eklenir.
İşten ayrılma durumunda kıdem ve ihbar tazminatı da hesaba katılmalı.
Kıdem ve ihbar hesaplayıcı →Fatura mı fiş mi kesmeliyim?
Belirlenen haddi aşan satışlarda fatura düzenlemek zorunludur. Altındaki tutarlarda perakende satış fişi yeterlidir — ancak müşteri isterse tutarı ne olursa olsun fatura kesmelisiniz.
Had her yıl değişir. Fiş kesilmesi gereken yerde fatura kesmek sorun değildir; tersi cezalıdır.
Güncel fatura haddi →Sık Sorulan Sorular
Yeni mükellef oldum, ilk olarak ne yapmalıyım?
İlk hafta içinde vergi levhanızı İnteraktif Vergi Dairesi'nden alıp iş yerinize asın, yasal defterlerinizi tasdik ettirin ve imza sirkülerinizi çıkartın. Vergi dairesi memurunun adresinize gelip faaliyeti tespit ettiği yoklamaya hazır olun: tabelanız asılı, levhanız görünür ve adresinizde biri bulunsun.
Yazar kasayı ne kadar sürede almam gerekiyor?
Perakende mal veya hizmet satışı yapan birinci ve ikinci sınıf tacirler için ödeme kaydedici cihaz zorunludur ve süre işe başlama tarihinden itibaren 30 gündür; kalkınmada öncelikli yörelerde bu süre 60 gündür. Cihazı almak tek başına yeterli değildir, 30 gün içinde aktivasyonunu yaptırıp ilk fişinizi kesmeniz ve en az bir bankayla üye iş yeri anlaşması yaparak kartlı ödeme kabul etmeniz gerekir.
Şirket sermayesini ne zaman ödemem gerekiyor?
Limited şirkette peşin ödeme zorunluluğu yoktur; taahhüt edilen nakdi sermayenin tamamı şirketin tescilinden itibaren 24 ay içinde ödenebilir. Anonim şirkette ise nakdi olarak taahhüt edilen sermayenin en az yüzde 25'i tescilden önce bankada bloke edilmeli, kalanı 24 ay içinde ödenmelidir. Şahıs işletmelerinde sermaye taahhüdü bulunmaz.
Hiç kazanç elde etmesem de beyanname vermek zorunda mıyım?
Evet. Faaliyet göstermeseniz ve kazanç elde etmeseniz bile beyanname verme yükümlülüğünüz devam eder ve her beyanname için maktu damga vergisi doğar. Beyanname verilmemesi usulsüzlük cezası doğurur.
Tek işçi çalıştırsam bile iş güvenliği yükümlülüğüm var mı?
Evet. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, çalışan sayısına ve faaliyet konusuna bakmaksızın tüm iş yerlerini kapsar; çırak ve stajyerler de çalışan sayılır. Risk değerlendirmesi ve İSG eğitimi zorunludur. Az tehlikeli sınıfta ve 10'dan az çalışanı olan iş yerlerinde işveren, Bakanlıkça belirlenen eğitimi tamamlayarak bu görevi kendisi üstlenebilir.
Ödeyeceğim KDV nasıl hesaplanır?
Satışlarınızda tahsil ettiğiniz hesaplanan KDV'den, alışlarınızda ödediğiniz indirilecek KDV düşülür; kalan tutar ödenecek KDV'dir. Sonuç eksi çıkarsa ödeme doğmaz, fark devreden KDV olarak sonraki döneme aktarılır. Bu nedenle alış faturalarınızın zamanında muhasebeye ulaşması doğrudan ödeyeceğiniz tutarı etkiler.
İş yeri kirasında stopaj nasıl hesaplanır ve kim öder?
Gerçek kişiden iş yeri kiralayan vergi mükellefleri, brüt kira bedelinin yüzde 20'sini gelir vergisi tevkifatı olarak keser ve vergi dairesine yatırır. Sorumluluk mal sahibinde değil kiracıdadır. Sözleşme net tutar üzerinden yapıldıysa önce brüte çevrilir: brüt = net ÷ 0,80. Konut kiralarında stopaj uygulanmaz.
Bağ-Kur primim neye göre hesaplanıyor?
Beyan ettiğiniz prime esas kazanç ile prim oranının çarpımıyla bulunur. Prime esas kazanç, alt sınırın yani brüt asgari ücretin altında olamaz; üst sınır bunun 7,5 katıdır. Primini zamanında ödeyenler 5 puanlık Hazine indiriminden yararlanır, geciktirenler bu indirimi kaybeder.
Bir üst vergi dilimine geçersem tüm gelirim o oranla mı vergilenir?
Hayır. Gelir vergisi artan oranlı bir tarifeye göre hesaplanır ve her dilim yalnızca kendi aralığındaki tutara uygulanır. Üst dilime geçmeniz, yalnızca o dilimin sınırını aşan kısmın yüksek oranla vergilendirilmesi anlamına gelir; gelirinizin tamamı o orana tabi olmaz.
Yeni mükelleflerin en sık yaptığı hatalar
Bunların hepsini yıllardır aynı şekilde görüyoruz. Baştan bilirseniz başınız ağrımaz.
- Şahsi hesapla şirket hesabını karıştırmak. Şirket parasıyla market alışverişi yapmak muhasebede "ortaklardan alacak" olarak birikir ve yıl sonunda vergi doğurabilir. İki hesabı ayırın.
- Belgeleri biriktirip ay sonunda vermek. Geç gelen fatura, düzeltme beyannamesi demektir. Haftalık iletmek en sağlıklısı.
- Fişle fatura farkını bilmemek. Belirli tutarı aşan satışta fatura kesmek zorunludur; fişle geçiştirmek özel usulsüzlük cezası doğurur.
- Kirayı elden ödemek. Tutarı ne olursa olsun kira ödemeleri bankadan yapılmak zorunda. Nakit ödeyen de alan da ceza alır.
- "Nasıl olsa kazanmadım, beyanname vermesem de olur" demek. Faaliyet olmasa da beyanname verilir; verilmezse usulsüzlük cezası kesilir.
- Vergi levhasını asmayı unutmak. Basit görünür ama yoklamada ilk bakılan şeylerden biridir.
Bu listede takıldığınız yer var mı?
Yeni mükelleflerin ilk yılını birlikte yürütüyoruz. İlk görüşme ücretsiz.